Profilowanie psychologiczne jako narzędzie diagnostyczne pomaga w przypadkach zabójstw, uprowadzeń, zaginięć, przestępstw przeciwko wolności seksualnej i innych.
Jest jeden warunek, by profilowanie spełniło swoje cele – nie może być wróżeniem z łodyg krwawnika. Wróżenie z łodyg krwawnika, inaczej jasnowidzenie i diagnozowanie psychologiczne to dwa różne podejścia do zrozumienia. Jasnowidz interpretuje to, co widzi, psycholog profilująca wyjaśnia ludzką aktywność, stan psychiczny, motywacje, stawia hipotezy o możliwych przyszłych wydarzeniach. Jasnowidzenie i diagnozowanie opierają się na innych fundamentach i metodach, co prowadzi do znaczących różnic w ich stosowaniu, wiarygodności oraz etyce.
Jasnowidzenie opiera się na przekonaniu, że dana osoba posiada zdolności nadprzyrodzone, które pozwalają jej widzieć przyszłość, przeszłość lub ukryte aspekty teraźniejszości. Takie przekonanie w ludziach buduje w różny sposób, często zależny od osobowości i inteligencji. Jasnowidzenie nie ma żadnych naukowych podstaw. Metody używane przez jasnowidzów często opierają się na intuicji, symbolach, a niekiedy na technikach manipulacyjnych, takich jak umiejętność wyciągania wniosków na podstawie obserwacji osoby, z którą się rozmawia. W tym przypadku znaczenie ma komunikacja pozawerbalna, którą można znać i rozumieć lepiej lub gorzej.
W niektórych przypadkach ludzie mogą odczuwać korzyści psychiczne z konsultacji z jasnowidzem, ale jest to często wynik efektu placebo lub chwilowej ulgi, a nie realnej pomocy. Jasnowidzenie jest często traktowane jako forma rozrywki, poszukiwanie pocieszenia w trudnych momentach życia, czy próba zrozumienia przyszłości – fusy, szklana kula, karty etc. Osoby korzystające z usług jasnowidzów kierują się osobistymi przekonaniami duchowymi lub religijnymi albo są w trudnej sytuacji i same nie potrafią znaleźć jej rozwiązania i podjąć decyzji. W przypadku przestępstw, osoby korzystające z usług osób jasnowidzących, szukają bliskich i nadziei, że nie stało się najgorsze. Mogą usłyszeć jakiekolwiek szczegóły, o których śledczy, dopóki nie mają pewności, nigdy nie powiedzą z powodu odpowiedzialności i profesjonalizmu.
Diagnoza psychologiczna opiera się na dowodach naukowych, badaniach i ugruntowanej teorii psychologicznej. Psycholodzy wykorzystują standaryzowane narzędzia, takie jak testy psychologiczne, wywiady kliniczne i obserwacje, aby uzyskać dokładny obraz stanu psychicznego pacjenta.
Diagnozy psychologiczne są oparte na obiektywnych kryteriach, które są jasno zdefiniowane, np. w systemach klasyfikacji takich jak DSM czy ICD. Diagnoza może być powtórzona i potwierdzona przez innych specjalistów w oparciu o tę samą metodykę i te same dane.
Profilowanie jako narzędzie diagnostyczne jest czymś więcej niż wynik rzutu monetą – prognoza pół na pół. Do tego właśnie potrzebne są fakty, szczegóły, ślady. Profilowanie, to nie spekulowanie. Diagnozowanie odpowiada na pytanie: czy to jest zaburzenie? Jakie to jest zaburzenie? Jak nasilone jest to zaburzenie?