Przestępca seksualny na prywatnych terenach łowieckich

„Prywatny teren łowiecki” to przestrzeń, gdzie sprawca czuje się bezpiecznie, pewnie, ma przewagę logistyczną i często przygotowane miejsce do realizacji swojego planu. Wykorzystując atrakcyjne preteksty, sprawca kusi potencjalną ofiarę, sprawiając, że dobrowolnie udaje się ich ten teren, nieświadoma zagrożenia. 

Jednym z przykładów takiej sytuacji jest zaproszenie na sesję zdjęciową. Sprawca może podawać się za fotografa oferującego darmowe sesje zdjęciowe. Ogłasza się w mediach społecznościowych, wybiera osoby, które są potencjalnie zainteresowane np. młode osoby, będące na początku swej drogi zawodowej, szukające trampoliny do odbicia się – realizowania pasji i zarabiania pieniędzy. Przestępca organizuje sesję w swojej pracowni, plenerze lub innym odosobnionym miejscu, w którym może dojść do nadużyć.

Sprawca może twierdzić, że jest muzykiem, performerem lub artystą i organizuje prywatne wydarzenie w swojej pracowni lub mieszkaniu. Oferuje ekskluzywne doświadczenie, które ma przyciągnąć ofiarę. Tworzy atmosferę bezpieczeństwa i zabawy, a później izoluje wybraną ofiarę, aby przeprowadzić swoje działania.

Innym przykładem jest sytuacja, gdy sprawca ogłasza się jako trener na przykład jazdy konnej, unihokeja, nauczyciel śpiewu lub tańca. W ten sposób zaprasza do siebie różne osoby. To, co wyróżnia lekcje „podejrzane” wśród wszystkich, to fakt, że zajęcia odbywają się w miejscach, gdzie sprawca ma pełną kontrolę, np. w prywatnej stadninie, kantorku trenera, mieszkaniu, na odludnym terenie czy w prywatnym studiu. Dodatkowo osoba prowadząca takie zajęcia zabiega, by były indywidualne, doprowadza intencjonalnie do sytuacji, by być sam na sam z ofiarą – znajduje preteksty i sposobności, i to się powtarza. 

• Planowanie – sprawca przygotowuje teren i opracowuje scenariusz działania. 
• Manipulacja – wykorzystuje swoje zdolności perswazyjne, aby ofiara dobrowolnie przyszła w określone miejsce. 
• Kontrola – zapewnia sobie przewagę poprzez wybór miejsca i momentu ataku. 

Tego rodzaju strategie pokazują zuchwałość i wyrachowanie sprawców, którzy wykorzystują społeczne zaufanie, atrakcyjność oferowanej aktywności i pozory normalności, aby realizować swoje przestępcze cele.

Osoby postronne często nie rozumieją, że miejsce przestępstwa może być jednocześnie przestrzenią, która na pozór wydaje się atrakcyjna, bezpieczna i dobrze zorganizowana. Tego rodzaju percepcja wynika z kilku czynników psychologicznych, społecznych i manipulacyjnych, które sprawca umiejętnie wykorzystuje.

Kreowanie fałszywego wizerunku – sprawcy tych czynów są mistrzami manipulacji. Celowo budują wokół siebie aurę zaufania i pozytywnej opinii. Ich teren „łowiecki” może być prezentowany jako profesjonalne studio, elegancka posiadłość lub miejsce związane z prestiżem (np. siłownia, galeria sztuki). Sprawca zyskuje opinię osoby kompetentnej, miłej i godnej zaufania, co utrudnia uwierzenie, że jest zdolny do popełniania przestępstw.

Brak wskaźników odbiegania od normy – dla osoby postronnej miejsce przestępstwa może wyglądać zupełnie zwyczajnie, a nawet imponująco. Nie widzą śladów przemocy ani dowodów, które mogłyby wskazywać na niebezpieczeństwo. Wręcz przeciwnie – sprawca dba, aby miejsce i on sam wydawały się idealne i zapraszały do interakcji.

Mechanizm obronny otoczenia – ludzie mają naturalną tendencję do wypierania niewygodnych prawd. Wolą wierzyć w to, co pasuje do ich wyobrażeń. Jeśli sprawca jest lubiany lub szanowany, przyjęcie, że jest winny, może być zbyt trudne emocjonalnie. Wolą więc ignorować sygnały ostrzegawcze. Nawet wtedy, gdy przemoc dotyka ich dzieci.

Wpływ stereotypów społecznych – sprawca często wykorzystuje stereotypy, które utrudniają dostrzeżenie jego prawdziwego oblicza. Może być postrzegany jako „dobry człowiek” – cichy sąsiad, hojny przedsiębiorca, świetny organizator. Ludzie wierzą w ten obraz, co powoduje, że ignorują podejrzenia wobec niego.

Ofiary są oceniane przez otoczenie jako niewiarygodne – kiedy osoba pokrzywdzona zgłasza przestępstwo, jej zeznania mogą być bagatelizowane przez osoby postronne, szczególnie jeśli sprawca ma dobrą reputację. Ofiara może być postrzegana jako przewrażliwiona, zazdrosna lub konfabulująca, co dodatkowo chroni sprawcę. Sytuacja jest jeszcze gorsza, gdy ofiarą przestępstwa pada chłopiec, nastolatek, mężczyzna. Może być dodatkowo wtórnie wiktymizowany przez społeczeństwo jako ten, który nie był w stanie się obronić i który się skarży, lub płacze.

Brak świadomości dynamiki przestępstwa – ludzie często nie rozumieją, jak działa przemoc seksualna czy manipulacja. Nie wiedzą, że sprawca działa w sposób pozornie „niewinny”, tworząc sytuacje, które mają nie wzbudzać podejrzeń i jest to jego wypracowana strategia, w której z czasem osiąga mistrzostwo. Miejsca tych przestępstw nie są ciemnymi zaułkami, lecz miejscami, które przyciągają pozytywną uwagę, wtedy czujność jest wyłączona.

Zyski i zależności społeczne – jeśli osoby postronne mają korzyści z dobrej opinii o sprawcy (np. współpracują z nim zawodowo, korzystają z jego usług, są jego znajomymi i pławią się w jego blasku lub pieniądzach), mogą mieć skłonność do bronienia go, by nie stracić tych korzyści. Wystawianie pozytywnych opinii może być mechanizmem broniącym ich własne interesy.

Strach przed konsekwencjami – ludzie mogą obawiać się wyrażenia podejrzeń wobec sprawcy, szczególnie jeśli ten jest osobą wpływową lub ma silną pozycję społeczną. Wolą unikać konfliktów, nawet jeśli mają pewne wątpliwości.

Osobnym, istotnym tematem są zachowania budujące dodatkowo pozytywny wizerunek sprawcy, na przykład:   

• Osoby postronne wystawiają sprawcy pozytywne komentarze w mediach społecznościowych, polecają jego usługi, chwalą jego miejsce i atmosferę, nieświadomie pomagając mu w zdobywaniu kolejnych ofiar.
• W rozmowach towarzyskich usprawiedliwiają podejrzane zachowania sprawcy lub wyśmiewają obawy ofiar, twierdząc, że „to niemożliwe”, że to wymysły, fanaberie, oznaka problemów psychicznych. To strasznie ułatwia sprawcy popełnianie przestępstw, ten brak wiary w słowa pokrzywdzonych i ich samotność, poczucie niezrozumienia i brak wsparcia społecznego.
• W działaniach prawnych osoby postronne świadczą na korzyść sprawcy, twierdząc, że zawsze był „miły, uprzejmy, dobry”, co może utrudniać proces wymiaru sprawiedliwości. Czasem nawet osoby najbliższe ofiary świadczą na korzyść sprawcy, nawet można znaleźć przyczyny psychologiczne takich postaw. Ale trzeba pamiętać, że taka zdrada nigdy nie zostanie zapomniana i wybaczona. To tak, jakby stracić swoje dziecko na własne życzenie.

Stawanie po stronie ofiar to kluczowy element w przeciwdziałaniu przestępstwom seksualnym i ich skutkom. Oznacza to nie tylko wsparcie emocjonalne, ale także podejmowanie działań, które pomagają ofiarom odzyskać poczucie bezpieczeństwa, godności i kontroli nad swoim życiem.

1. W kontakcie bezpośrednim z osobą skrzywdzoną jest ważne:
   – Słuchanie bez osądzania: dla osoby skrzywdzonej niezwykle ważne jest poczucie, że ktoś ją rozumie i wierzy w to, co mówi. Zadawanie pytań w sposób empatyczny i spokojny pomaga budować zaufanie.
   – Okazywanie akceptacji: osoba skrzywdzona nie może czuć się winna za to, co się stało. Ważne jest wyrażanie wsparcia i unikanie pytań, które mogą sugerować, że to ona ponosi odpowiedzialność.
   – Budowanie poczucia bezpieczeństwa: upewnienie osoby skrzywdzonej, że jest chroniona przed dalszymi kontaktami ze sprawcą, może pomóc jej w procesie powrotu do równowagi.
2. Ułatwianie dostępu do pomocy profesjonalnej
   – Psychologiczna pomoc specjalistyczna: zapewnienie osobie skrzywdzonej kontaktu z psychologiem, terapeutą jest kluczowe dla jej zdrowia psychicznego i emocjonalnego.
   – Wsparcie prawne: wskazanie organizacji, które oferują bezpłatne konsultacje prawne, oraz pomoc w zgłoszeniu sprawy odpowiednim służbom (np. policji, prokuraturze).
   – Pomoc medyczna: w razie potrzeby organizacja badań medycznych, zarówno pod kątem fizycznym, jak i w zakresie profilaktyki zdrowotnej, np. w przypadku chorób przenoszonych drogą płciową.
3. Budowanie bezpiecznego środowiska
   – Otoczenie wolne od oceny: edukowanie społeczeństwa, aby zrozumiało, że obwinianie osób pokrzywdzonych za to, co ich spotkało jest bezpodstawne, niesprawiedliwe i toksyczne – utrudnia ich powrót do zdrowia, równowagi i życia.
   – Wspieranie reintegracji społecznej: pomoc w odbudowie relacji rodzinnych, zawodowych i społecznych, które mogły ucierpieć w wyniku traumy.
   – Pomoc w budowaniu relacji: ofiary mogą mieć trudności w ponownym nawiązywaniu bliskich relacji. Terapia grupowa czy wsparcie społecznościowe mogą być niezwykle pomocne.
   – Zaangażowanie rodziny i przyjaciół, rówieśników: pomoc ofiarom obejmuje także edukację ich rodzin i znajomych, aby ci potrafili lepiej rozumieć potrzeby, emocje i zachowania skrzywdzonej osoby.
4. Edukacja społeczna
   – Zapobieganie dalszym przestępstwom: edukacja na temat rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych i reakcji na nie, by wspomóc szybsze identyfikowanie zagrożeń.
   – Podnoszenie świadomości: organizowanie warsztatów, kampanii społecznych i materiałów edukacyjnych, które uczą, jak wspierać ofiary i jak unikać stereotypowego myślenia.
   – Promowanie postawy aktywnego wsparcia: zachęcanie społeczeństwa do podejmowania działań, które mogą pomóc ofiarom – czasem wymaga to dużego zaangażowania i odwagi.
5. Aktywna postawa wobec sprawców
   – Zmiana systemowa: nacisk na wprowadzenie przepisów, które chronią ofiary i konsekwentnie, adekwatnie karzą sprawców.
   – Pociąganie sprawców do odpowiedzialności: zgłaszanie podejrzenia popełnienia przestępstwa, zgłaszanie nieodpowiednich zachowań i przemocy seksualnej odpowiednim osobom i służbom oraz wspieranie ofiar w procesach sądowych i egzekwowaniu sprawiedliwości.
   – Zapobieganie powtórnym przestępstwom: monitoring działań sprawców po odbyciu kary oraz wprowadzanie działań prewencyjnych (np. rejestry sprawców, ograniczenia kontaktów z potencjalnymi ofiarami).

Obserwowanie zachowań sprawcy z perspektywy osoby postronnej może być trudne, szczególnie jeśli sprawca celowo manipuluje swoim otoczeniem. Niemniej jednak, istnieje szereg wskaźników w zachowaniu, które mogą wzbudzić niepokój i powinny skłonić do głębszej refleksji lub działania.

1. Nadmierna fascynacja określoną grupą osób
   – Wyjątkowe zainteresowanie młodzieżą, dziećmi, lub osobami, które znajdują się w sytuacji zależności (np. osoby szukające wsparcia, początkujący w danej dziedzinie).
   – Regularne przebywanie w miejscach, gdzie przebywa grupa docelowa, mimo braku wyraźnego powodu lub związku (np. szkoły, parki, kursy).
2. Izolowanie potencjalnych ofiar
   – Tworzenie sytuacji, w których jedna osoba spędza czas wyłącznie ze sprawcą, np. pod pretekstem indywidualnych lekcji, pomocy lub rozmowy.
   -Zachęcanie ofiar do unikania kontaktu z rodziną, przyjaciółmi lub innymi osobami, które mogłyby im pomóc.
3. Przesadna uprzejmość lub „nadmierne dawanie”
   – Oferowanie prezentów, pieniędzy, wyjątkowych szans (np. darmowych kursów, wyjazdów), które wydają się nieproporcjonalne do sytuacji.
   – Tworzenie długu wdzięczności, który sprawca może później wykorzystać do manipulacji.
4. Próby uzyskania fizycznej lub emocjonalnej bliskości
   – Dotykanie osób w sposób, który wydaje się nieodpowiedni, nawet jeśli na pierwszy rzut oka wygląda „przypadkowo” (np. dłuższy uścisk dłoni, dotykanie ramion, pleców).
   – Wypowiadanie komentarzy o podtekście seksualnym lub nieadekwatnym wobec relacji.
   – Wyraźne przekraczanie granic osobistych, nawet jeśli osoba docelowa wydaje się niewygodnie reagować.
5. Manipulowanie otoczeniem i narracją
   – Sprawca tworzy wizerunek osoby godnej zaufania, troskliwej, altruistycznej, często celowo angażując się w działania na rzecz innych (np. wolontariat, prowadzenie zajęć).
   – W przypadku podejrzeń, szybko zmienia temat, unika odpowiedzi, lub próbuje odwrócić uwagę, sugerując, że zarzuty są bezpodstawne.
6. Zmienność w zachowaniu wobec różnych osób
   – W obecności dorosłych sprawca jest profesjonalny, szarmancki i spokojny, ale wobec dzieci, młodzieży lub osób zależnych wykazuje inne, bardziej kontrolujące i intymne zachowania.
   – Zauważalny brak szacunku wobec osób, które mogą być łatwym celem, przy jednoczesnym układnym zachowaniu wobec osób autorytetowych.
7. Zainteresowanie detalami życia prywatnego ofiar
   – Natrętne pytania o życie prywatne, preferencje, relacje rodzinne lub trudności emocjonalne.
   – Gromadzenie informacji, które mogą być później użyte do manipulacji lub szantażu.
8. Nietypowe wzorce komunikacji
   – Sprawca unika tradycyjnych kanałów komunikacji, np. preferuje rozmowy na osobności, prywatne wiadomości w mediach społecznościowych lub w aplikacjach trudnych do śledzenia.
   – Utrzymuje kontakt o nietypowych porach, np. późno w nocy.
9. Reakcje obronne na podejrzenia
   – Nadmierne tłumaczenie się w sytuacjach, które nie powinny budzić podejrzeń.
   – Atakowanie osób, które wyrażają wątpliwości wobec jego zachowań, lub próby zdyskredytowania tych osób.
   – odkreślanie swojej „nieskazitelności” i podważanie wiarygodności potencjalnych ofiar lub osób zgłaszających podejrzenia.
10. Wzorce wcześniejszych podejrzeń
    – Informacje lub sygnały z przeszłości, że sprawca już wcześniej wzbudzał podobne podejrzenia, nawet jeśli nie zostały oficjalnie potwierdzone.
    – Niewyjaśnione zmiany pracy, miejsca zamieszkania, czy relacji społecznych.

1. Nie ignoruj intuicji – jeśli zachowanie wydaje się nietypowe lub nieadekwatne, bądź uważna/uważny i nie lekceważ problemu.
2. Porozmawiaj z potencjalną ofiarą – zapytaj, czy czuje się bezpiecznie i czy zauważyła coś, co ją niepokoi lub, czy coś się wydarzyło, co było dla niej niekomfortowe, zaskakujące.
3. Sporządź notatki – zanotuj podejrzane zachowania, ich częstotliwość i kontekst, co może być pomocne w razie zgłoszenia.
4. Zgłoś swoje obserwacje odpowiednim instytucjom – szkołom, opiekunom, pracodawcom, a w razie poważnych podejrzeń, policji.
5. Nie konfrontuj sprawcy bezpośrednio – to może go zaalarmować i pozwolić na ukrycie działań.

Zwracanie uwagi na powyższe wskaźniki może pomóc we wczesnym wykryciu przestępców i ochronie potencjalnych ofiar.

Urszula Cur